Zgodnie ze złożonym wnioskiem, głównym celem rokowań układowych jest ujednolicenie zasad wynagradzania, stanowisk oraz zakresów obowiązków tych pracowników i pracownic placówek edukacyjnych, którzy i które nie podlegają pod Kartę Nauczyciela. Rokowania mają rozpocząć się w kwietniu br. Tak odległy termin jest konieczny aby zebrać wszystkie informacje niezbędne do prowadzenia rokowań oraz aby, zgodnie z wymogami Ustawy o układach zbiorowych i porozumieniach zbiorowych, do negocjacji zaprosić wszystkie reprezentatywne organizacje związkowe.

Jednolite zasady wynagradzania dla wszystkich szkół

Ramowe zasady wynagradzania personelu niepedagogicznego określa Rozporządzenie Rady Ministrów ws. wynagradzania pracowników samorządowych i w teorii powinny być one takie same we wszystkich szkołach, przedszkolach i placówkach edukacyjnych w całym kraju (różnice mogą się pojawić jeśli jakieś samorządy przeznaczą na te wynagrodzenia dodatkowe środki finansowe). W praktyce, w ostatnich latach działania Inicjatywy Pracowniczej w warszawskich szkołach kilkukrotnie zetknęliśmy się z przypadkami nieuzasadnionego różnicowania zasad wynagradzania - np. w zakresie dodatków funkcyjnych. Dodatkowo, w zależności od szkoły personel niepedagogiczny jest zatrudniany na różnych stanowiskach, które mają przypisane różne zakresy obowiązków.

Konieczność wprowadzenia regularnej waloryzacji płac

Kolejnym problemem na jaki odpowiadać na PUZP jest brak regularnej waloryzacji wynagrodzeń. Podwyżki wynagrodzeń dla personelu niepedagogicznego w Warszawie są przyznawane w sposób, który można nazwać “losowym” i nie są w żaden sposób zależne od wzrostu kosztów życia (inflacji). Odpowiedzią na to ma być mechanizm corocznych rokowań płacowych pomiędzy władzami miasta a związkami zawodowymi, których efektem ma być uzgodnienie wysokości i zasad dokonywania podwyżek. Jest to o tyle ważne, że zdarzają się sytuacje, w których pracodawcy (dyrekcje szkół) - wbrew przepisom Ustawy o związkach zawodowych - nie uzgadniają z reprezentacją związkową zasad podziału kwot przeznaczonych na podwyżki.

Pozostałe rozwiązania proponowane w PUZP

Oprócz wyżej opisanych rozwiązań, układ ma także wprowadzić kilka innych zmian w.in.:

• skrócenie wymiaru czasu pracy do 7 godzin dziennie (bez obniżki płac),
• skrócenie okresu rozliczeniowego do 1 miesiąca,
• zmianę zasad obliczania dodatku dla pomocy nauczyciela za pracę w warunkach szczególnie uciążliwych (z “kwotowej” wynoszącej obecnie 250 zł brutto miesięcznie na “procentową” w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego),
• stworzenie ogólnomiejskiej polityki i instytucji przeciwdziałających mobbingowi i dyskryminacji (obecnie prewencja tych problemów jest de facto zorganizowana na poziomie każdej ze szkół osobno),
• ustalenie zasad podnoszenia kwalifikacji zawodowych.

Szerszy kontekst rokowań układowych

Inicjatywa rozpoczęcia rokowań nad zawarciem PUZP w warszawskich szkołach jest efektem dyskusji i prac przygotowawczych, które przez ostatni rok prowadzone były na forum Koordynacji Regionu Wschodniego OZZ Inicjatywa Pracownicza. Jednym z głównych problemów, jakie udało się nam podczas tych prac i dyskusji zidentyfikować była “decentralizacja zasad wynagradzania”, które w większości przypadków zostały sprowadzone na poziom zakładowy. Skutkiem tej decentralizacji są natomiast nierówności pomiędzy pracownikami i pracownicami z różnych zakładów pracy - nawet gdy w rzeczywistości podlegają oni pod te same władze i gdy wykonują praktycznie te same prace. Problem ten jest szczególnie jaskrawy w sektorze publicznym, ale występuje także w firmach prywatnych, gdzie często w ramach jednej grupy kapitałowej obowiązują różne zasady wynagradzania w poszczególnych zakładach pracy.

Podobne działania w najbliższym czasie planowane są w odniesieniu do miejskich instytucji kultury, gdzie jeszcze mocniej widać problem nierówności płacowych między placówkami zarządzanymi przez m.st. Warszawę. W naturalny sposób rysuje się więc tu wspólnota interesów pomiędzy osobami pracującymi w (pozornie) dwóch odrębnych branżach: kulturze i edukacji.

Co ważne, inicjatywa Komisji Personelu Niepedagogicznego uzyskała także poparcie Koordynacji branżowej Edukacji i Nauki OZZ Inicjatywa Pracownicza, która zrzesza struktury naszego związku działające w placówkach edukacyjnych [List poparcia Koordynacji NiE dla rokowań PUZP].

Czy władze Warszawy pomogą zwiększyć zasięg i znaczenie układów zbiorowych w Polsce?

Ostatnim wątkiem, jaki warto poruszyć w kontekście rozpoczętych rokowań układowych jest tło międzynarodowe: przyjęta w październiku 2022 r. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) zobowiązuje kraje takie jak Polska, w których mniej niż 80% pracowników i pracownic jest objętych układami zbiorowymi pracy do “stworzenia warunków sprzyjających rokowaniom zbiorowym” aby wskaźnik ten podnieść. Jest to o tyle istotne, że układy zbiorowe w Polsce dotyczą zaledwie ok. 15% pracowników i pracownic, a i to w większości są układy o zasięgu zakładowym.

Do tej pory, aby zrealizować obowiązki wynikające z Dyrektywy, Polska przyjęła Ustawę o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (obowiązuje od 13 grudnia 2025 r.), ale jest to akt prawny który jedynie porządkuje procedurę zawierania układów zbiorowych i sama jego treść nie zwiększy odsetka pracowników i pracownic objętych układami. Skoro jednak zwiększenie znaczenia i zasięgu układów zbiorowych jest jednym z celów tak UE, jak i władz Polski, to inicjatywa Warszawskiej Komisji Personelu Niepedagogicznego IP jest w pewnym sensie powiedzeniem “sprawdzam” wobec obietnic rządu, samorządu oraz polityków i polityczek koalicji rządzącej.