W czerwcu bieżącego roku sukcesem zakończyły się negocjacje płacowe prowadzone z pracodawcami przez kilka organizacji Inicjatywy Pracowniczej z Poznania. W zakładach H. Cegielski – Poznań SA podwyżki wyniosą w tym roku łącznie 450 zł do wynagrodzenia zasadniczego dla każdego pracownika; w żłobkach i instytucjach kultury od 150 zł do 400 zł.

W zakładach Cegielskiego w marcu br. rozpoczął się spór zbiorowy, w który weszły wszystkie działające na terenie przedsiębiorstwa związki zawodowe, w tym Inicjatywa Pracownicza. Po podpisanym 31 marca protokole rozbieżności rozpoczęły się dwumiesięczne mediacje, które skutkowały podpisaniem porozumienia 5 czerwca. W jego wyniku pracownicy HCP otrzymali podwyżki do wynagrodzenia zasadniczego w dwóch transzach: od 1 czerwca 250 zł brutto, a od 1 sierpnia dodatkowo średnio 200 zł brutto. Strony uzgodniły też, że spotkają się w październiku 2025 roku w celu omówienia sytuacji finansowej spółki i ewentualnych podwyżek. Zarówno poziom płac, jak i sytuacja finansowa firmy (poziom zatrudnienia ciągle spada) sprawia, że w Cegielskim dochodzi do systematycznych wystąpień załogi. Przypomnijmy, że w kwietniu ubiegłego roku doszło do przerwania pracy i półgodzinnego wyjścia pracowników przed zakład. Podobna manifestacja odbyła się w 2020 roku.

W instytucjach i zakładach finansowanych z budżetu miasta Poznania negocjacje płacowe podejmowane są co roku. Wiąże się to z otwartymi protestami, na które decydują się pracujący. W 2021 roku przed ratuszem protestowały pracownice żłobków, w zeszłym roku komisje działające w zakładach i instytucjach finansowanych z budżetu miasta odmówiły na znak protestu podpisania porozumienia płacowego na 2024 rok i wydały odpowiednie oświadczenie. Chodziło przede wszystkim o nieodpowiedni tryb prowadzonych negocjacji płacowych. Sam brak porozumienia nie miał negatywnych skutków dla pracowników.

Przypomnijmy, że rok temu (od 1 lipca 2024 r.) w ramach rządowego programu: „dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027” najniżej zarabiający, czyli pracownice żłobków i domów opieki społecznej, otrzymały „z urzędu” miesięcznie o 1000 zł brutto więcej. Nie wiadomo jednak, jak wyglądać będą wynagrodzenia w tym sektorze po 2027 roku, tzn. czy rząd podtrzyma funkcjonowanie ww. programu. 

W zeszłym roku władze miasta przeznaczyły na podwyżki dla pozostałej części pracowników tzw. budżetówki od 1 lipca 300 zł brutto. Wybuchł wtedy skandal w związku z nierównym traktowaniem różnych grup zawodowych finansowanych ze środków publicznych (niepewne podwyżek były długo też pracownice żłobków i DPS). Szeroko rozpisywała się na ten temat poznańska prasa. 

W tegorocznych negocjacjach płacowych z miastem wzięły udział cztery nasze komisje: przy Poznańskim Zespole Żłobków, przy Centrum Kultury Zamek, przy Poznańskim Centrum Dziedzictwa oraz Komisja Międzyzakładowa przy Teatrze Ósmego Dnia reprezentująca też m.in. Galerię Miejską „Arsenał”, oraz Estradę Poznańską. 26 czerwca podpisano porozumienie, które przewiduje wzrost wynagrodzenia zasadniczego pracowników kwotowo lub procentowo (w zależności od zakładu pracy i ustaleń między pracodawcami i związkami zawodowymi) od 150 do 400 zł w przeliczeniu na jeden etat od 1 lipca 2025 roku. Negocjacje z pracownikami oświaty prowadzone są oddzielnie w związku z innym trybem finansowania szkół (subwencja).

Opracował Jarosław Urbański

W środę 3 kwietnia br. odbył się spontaniczny protest kilkuset pracowników zakładów Cegielskiego. O godzinie 13 załoga przerwała pracę i wyszła przed bramę główną fabryki, gdzie odbył się wiec. Protestowali przeciwko pogarszającej się sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa i groźbie utraty zatrudnienia. Protest poparły wszystkie związki zawodowe - w tym Inicjatywa Pracownicza.

W numerze:

WSTĘP:

- W cieniu wojny. Po Krajowym Zjeździe Inicjatywy Pracowniczej

Z ŻYCIA ZWIĄZKU:

- Kompromitacja wymiaru sprawiedliwości. Sprawa poznańskich portierek

- Wojna to wyzysk. Sprawozdanie z przebiegu Konwoju Pomocy Pracowniczej dla Ukrainy

- Wsparcie dla strajków (Solaris, MZK Bydgoszcz)

- Opiekunowie medyczni - spór i protest na sesji rady miasta we Wrocławiu

- Dość bezkarności pracodawców. Związki zawodowe razem przeciwko zwolnieniom!

- Inicjatywa Pracownicza w LafargeHolcim

FELIETON:

- Zrójnowana Łódź oczami kuriera rowerowego

TEMAT NUMERU - ZJAZD I PO ZJEŹDZIE

- Sprawozdanie z Krajowego Zjazdu Delegatów i Delegatek

- Śmieciowe formy zatrudnienia - diagnoza

- Agencje pracy tymczasowej i "śmieciowe" formy zatrudnienia - relacja z dyskusji na Zjeździe

- W kierunku likwidacji czy ograniczenia agencji pracy tymczasowej?

- Spory zbiorowe i strajk jako podstawowa forma walki związków zawodowych

PRAWO:

- Pracodawca z alkomatem

SPRAWY LOKATORSKIE:

- Czy regulować czynsze mieszkaniowe?

HISTORIA:

- Pierwszy strajk w Cegielskim

27 czerwca doszło do porozumienia płacowego między związkami zawodowymi i pracodawcą w zakładach Cegielskiego w Poznaniu. Łączna kwota podwyżek do końca roku będzie wynosić 550 zł.

„Marcel Szary powtarzał ciągle, że mylące dla pracowników są nadgodziny. Styczeń był krótki, tylko 152 godziny, nie było nadgodzin. Po wypłacie ludzie przejrzeli na oczy”. Rozmowa z Marcinem Kałżyńskim, przewodniczącym Komisji Międzyzakładowej OZZ Inicjatywa Pracownicza w zakładach Cegielskiego.

Komisja Krajowa Inicjatywy Pracowniczej 13 marca br. wydała komunikat podsumowujący działania związku podczas epidemii koronawirusa. Sytuacja związana z kolejnymi przypadkami zakażenia wirusem COVID-19 powoduje liczne problemy dotykające pracowników i pracownice zakładów, w których działają komisje związku oraz stanowi wyzwanie dla związków zawodowych.

Komunikat Komisji Krajowej OZZIP z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie działań podejmowanych podczas epidemii koronawirusa (COVID-19)

W związku z ryzykiem zakażenia wirusem COVID-19 rekomendujemy na czas trwania pandemii zamknięcie dużych zakładów pracy, o ile ich działalność nie jest w tym okresie konieczna lub pracę zdalną, a w ostateczności - tam, gdzie nie jest to możliwe - w systemie dyżurów, umożliwiających ograniczenie kontaktów z innymi osobami. Charakter wykonywanej pracy niestety wyklucza w większości zakładów pracy przejście na "pracę z domu", stąd w obliczu narastającej liczby chorych jedynym bezpiecznym rozwiązaniem dla pracowników, ich rodzin i w efekcie całego społeczeństwa – pozostaje zamknięcie dużych magazynów i fabryk.

Specjalny numer Biuletynu Inicjatywy Pracowniczej poświęcony Marcelowi Szaremu - jednemu z założycieli Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza.

W numerze:

10 rocznica śmierci Marcela Szarego

Wypełniamy testament Marcela Szarego - inicjatywa Pracownicza się rozwija

"Płyta" - opowieść o Marcelu Szarym

Szare na złote - felietony Marcela Szarego

W sobotę 10 sierpnia br. pożegnaliśmy długoletniego członka Inicjatywy Pracowniczej Eugeniusza Pocztę. Zmarł 7 sierpnia. Eugeniusz Poczta całe swoje życie zawodowe był związany z zakładami Cegielskiego, gdzie pracował jako spawacz. Przystąpił do Inicjatywy Pracowniczej przed protestami pracowniczymi, które miały miejsce w fabryce w 2007 i 2008 r. Był to największy wybuch niezadowolenia pracowników HCP od lat 80, a Eugeniusz Poczta odegrał w nim aktywną rolę. Najpierw był zastępcą, a po śmierci Marcela Szarego w 2010 roku, przewodniczącym Komisji IP – aż do odejścia na emeryturę. Za działalność związkową i protestacyjną groziło mu zwolnienie z pracy, został też odsunięty od kierowania majsternią.

59 rocznice Poznańskiego Czerwca odbyły się obchody z udziałem przedstawicieli związków zawodowych: NSZZ Metalowcy, Związku Zawodowego Inżynierów i Techników, Solidarności'80, Inicjatywy Pracowniczej i przedstawicieli załogi Cegielskiego. Złożono wiązanki kwiatów pod tablicą upamiętniającą wydarzenia z 1956 roku, kiedy to robotnicy HCP, domagając się lepszych warunków pracy i płacy, zainicjowali protest, który rozlał się na całe miasto.

Członek Prezydium Komisji Międzyzakładowej OZZ Inicjatywa Pracownicza przy HCP, Eugeniusz Poczta w swoim przemówieniu zwrócił uwagę także na obecną sytuację firmy (przemówienie poniżej). Z ramienia Inicjatywy Pracowniczej zabrał też głos członek Prezydium Komisji Międzyzakładowej przy Amazon.
Mówił, że w jego firmie pracownicy, jak 59 lat temu, walczą obecnie z gwałtownie wzrastającymi normami, oraz o wyższe wynagrodzenie.

Przemówienie Eugeniusz Poczty:

Dziś obchodzimy kolejną rocznicę Poznańskiego Czerwca. Zebraliśmy się, aby upamiętnić zabitych i uczcić tych, którzy mieli odwagę upomnieć się o lepsze warunki pracy, o lepsze płacę.

Jak co roku jest to też moment, aby przypomnieć  o zakładach Cegielskiego. Od kilku lat powtarzam w tym miejscu, że Cegielski upada. Pracuje nas coraz mniej osób. W ostatnim roku zmieniło się znacznie kierownictwo firmy, nie tylko osoba na fotelu prezesa. Mamy nadzieję, że zmianom tym będzie towarzyszyć rozwój zakładu.

Przez lata naiwnie ufano w deklaracje prezesa Jarosława Lazurki. Załoga zapamięta go tylko jako pomysłodawcy i wykonawcy masowych zwolnień grupowych.  Działania prezesa Lazurki były chybione bądź pozorowane. Czas jego rządów w Cegielskim, był czasem dla zakładów stracony. Efekt jego rządów jest tragiczny: nie ma pracy, nie ma pieniędzy, nie ma pracowników.

Mam nadzieję, że za rok czy dwa, nasz związek nie będę musiał tego powiedzieć o rządach nowego prezesa. Mamy nadzieję, że w końcu nastąpi przełom, a na hale Cegielskiego wróci produkcja.

Jako już emeryt, życzę tego z całego serca wszystkim pracownikom Cegielskiego.

W środę 21 stycznia pod zakładami Cegielskiego odbyła się pikieta związkowa. Grupa pracowników z Fabryki Silników Agregatowych i Trakcyjnych zwróciła się do Inicjatywy Pracowniczej z apelem o przeprowadzenie akcji w sprawie planowanych zwolnień grupowych w przedsiębiorstwie. Dzisiaj w tej sprawie miała się odbyć ważna narada kierownictwa firmy i zagranicznego inwestora.

Fabryka Silników Agregatowych i Trakcyjnych (FSA), jako część majątku holdingu HCP została kilka lat temu sprywatyzowana. Nowy inwestor z Libanu obiecywał rozwój, ale sytuacja ekonomiczna firmy się nie poprawiała. Niedawno właściciel zapowiedział zwolnienia grupowe. Planuje się zredukować załogę o ok. 30%. Trwają też rozmowy o programie dobrowolnych odejść, jednak ok. 70 osób przeznaczonych do redukcji, obawia się najgorszego scenariusza.

Przypomnijmy, że jesienią 2009 roku zwolniono blisko 40% załogi HCP SA - trzonu Cegielskiego produkującego silniki okrętowe. Z biegiem czasu zatrudnienie w HCP SA ciągle malało, aż skurczyło się z ok. 1400 do nieco ponad 500 pracowników obecnie. FSA jako odrębna spółka uniknęła w 2009 r. masowych zwolnień.

Pomimo zapowiedzi zmian i rozwoju Cegielskiego zatrudnienie nieustannie spada, a majątek topnieje. Ani rząd (państwo pozostaje formalnie właścicielem HCP SA), ani lokalne władze czy politycy, nie zrobili nic w sprawie zakładów. Przez lata ufano w deklaracje prezesa Jarosława Lazurki - pomysłodawcy i wykonawcy masowych zwolnień w Cegielskim. Odwołanego go ze stanowiska w czerwcu poprzedniego roku. Dziś dowiadujemy się, przed czym przez lata ostrzegała Inicjatywa Pracownicza, że działania byłego prezesa były chybione albo pozorowane. Obecnie załoga Fabryki Silników Agregatowych i Trakcyjnych zbiera żniwo jego decyzji. Fatalnie przedstawia się także sytuacja w innej Spółce należącej niegdyś do HCP SA  -  Fabryce Pojazdów Szynowych (FPS).

Dziś odbyły się obchody 58 rocznicy Czerwca 1956 roku. O godzinie 12.00. pod bramą główna Cegielskiego zgromadzili się pracownicy i przedstawiciele związków zawodowych, w tym działacze i działaczki Inicjatywy Pracowniczej. Okolicznościowe, krótkie przemówienie wygłosił Eugeniusz Poczta, Przewodniczący Komisji Międzyzakładowej OZZ Inicjatywa Pracownicza przy HCP. Poniżej publikujemy jego treść:

Dziś, 2 czerwca, rada nadzorcza zakładów H. Cegielski – Poznan SA odwołała ze stanowiska dotychczasowego prezesa – Jarosława Lazurkę. Powodem miały być kwestie ekonomiczne i zła sytuacja finansowa firmy. Do czasu wyłonienia nowego szefa firmy, jego obowiązki będzie pełnił dyrektor finansowy HCP SA Roman Jankowiak.

Jarosław Lazurko został powołany na prezesa Cegielskiego w połowie 2009 roku. Od września tego samego roku zaczęły się masowe zwolnienia, które wywołały protesty społeczne. Ostatecznie w Cegielskim pracę straciło 65% załogi. Dziś zatrudnia raptem 500 osób. Od tego czasu zakład nie wyprodukował żadnego silnika (dokończono trzy wcześniej zaczęte), a także nie wdrożył nowego produktu (mówiono o produkcji na rzecz energetyki). W zeszłym roku fiaskiem skończyła się także próba prywatyzacji zakładów.

Nie lepiej sytuacja się przedstawia w pozostałych dwóch fabrykach, które zostały sprzedane zewnętrznym podmiotom za czasów kadencji Jarosława Lazurki. Sytuacja ekonomiczna w Fabryce Pojazdów Szynowych, jak też w Fabryce Silników Agregatowych jest – jak się dowiadujemy – zła. Obie mogą zostać zamknięte.

Komisja Międzyzakładowa OZZ Inicjatywa Pracownicza wielokrotnie alarmowała, że sytuacja w zakładach się pogarsza (patrz np. wywiad z Eugeniuszem Pocztą, przewodniczącym IP w Cegielskim z 2012 roku), ale prominentni politycy i media wolały przyjąć optymistyczne zapewnienia zarządu HCP.

Żeby dobrze zrozumieć czym była i jest „płyta”, musimy się cofnąć o prawie sto lat. Do momentu przekształcenia się zakładów Hipolita Cegielskiego – Poznań (HCP) z niewielkiej rodzinnej fabryki w ogromną, zatrudniającą tysiące pracowników, spółkę akcyjną.

Przejęcie

Po Powstaniu Wielkopolskim, Poznań zaczęli opuszczać obywatele narodowości niemieckiej, którzy – w liczbie kilkudziesięciu tysięcy – stanowili wówczas blisko połowę mieszkańców stolicy Wielkopolski. Wyjechali prawie wszyscy. Także ci, którzy mieszkali w Poznaniu od kilku pokoleń. Uciekli również właściciele niemieckich fabryk metalowych, produkujących w czasie pokoju na potrzeby rolnictwa i kolejnictwa, a w czasie wojny przestawionych na produkcję militarną. Z okazji tej skorzystali polscy akcjonariusze zakładów Cegielskiego – producenta maszyn i urządzeń rolniczych. W latach 1919-1921 postanowiono nabyć m.in. fabrykę wagonów Paulusa oraz przedsiębiorstwo metalowe Mögelina i Lössera. Niemieccy właściciele byli „pod ścianą”: przegrana wojna, zmiany polityczne, przesunięcia granic, kryzys ekonomiczny (hiperinflacja), wisząca w powietrzu rewolucja. Cena – jak łatwo jest się domyślić – była przystępna.
    Zakłady Cegielskiego z niewielkiego producenta pługów i bron, zatrudniającego przed wojną nie więcej niż 300 (a często nawet mniej) pracowników, urosły do rangi potentata produkującego lokomotywy, wagony i wyposażenie armii, najpierw z ponad 2 tys. pracowników, a w szczytowym momencie okresu międzywojennego - ponad 7 tys.

Czy stać nas na wycieczki zagraniczne z funduszu socjalnego? Czy warto głosować w wyborach do Rady Nadzorczej? Takie pytania postawili sobie działacze i działaczki OZZ Inicjatywa Pracownicza przy HCP. Odpowiedź brzmiała - nie. Zajęli w tym względzie oficjalne stanowiska.

Organizacja wycieczek w 2013 roku kosztowała fundusz socjalny HCP 70 tys. złotych, a z okazji tej skorzystało jedynie 65 pracowników. Krótko mówiąc – zdecydowana mniejszość. Problemem jest m.in. to, że oferowane wycieczki (w tym często zagraniczne), nawet dofinansowane przez fundusz w wysokości 30-40% (przy koszcie rzędu 1400-1800 zł./osobę/5-7 dni), stanowią duży wydatek dla sporej części pracowników HCP i z tego powodu nie są oni wstanie w nich uczestniczyć.