Sprawozdanie pierwotnie ukazało się na stronie struktur młodzieżowych Inicjatywy.

W dniach 23-24 sierpnia w Warszawie odbył się VI Zjazd Młodzieży w Ruchu Pracowniczym. To już szósta edycja wydarzenia, która rozpoczęła się jako seria kameralnych wykładów zorganizowana dla zainteresowanych działalnością związkową osób, w wyniku której rozpoczął się intensywny proces samoorganizacji najmłodszych na rynku pracy. Z czasem charakter Zjazdów ewoluował, dyktowany bieżącą działalnością kół, zapotrzebowaniem i wizjami na przyszłość. Zaczęto kłaść nacisk na praktyczne umiejętności (np. napisanie i złożenie ulotki, negocjacje) oraz ustrukturyzowanie własnej linii politycznej, dyskusję o problemach (destandaryzacja zatrudnienia, zaniedbane zaplecze socjalne uczelni) i — co za tym idzie — formułowanie konkretnych postulatów. Ta edycja wydarzenia miała na celu podjęcie tematu przyszłości ruchu i strategii działania związku oraz wzajemne podzielenie się wiedzą i umiejętnościami w zakresie agitacji związkowej, formowania narracji medialnych, skutecznego rozwijania struktur oraz tworzenia komunikatów zewnętrznych i wewnętrznych.

Strategie i taktyki

Wśród najmłodszego pokolenia związkowców i związkowczyń często powtarzane jest, że Inicjatywa uczy. W ten weekend wskazano, co w praktyce oznacza to dla zrzeszonych: odwaga, cierpliwość, umiejętność argumentowania swoich przekonań, improwizacja, a przede wszystkim wytrwałość. Związek pokazuje, jak wiele osiągnąć można, współpracując z ludźmi, z którymi dzieli się interesy, wytwarzając poczucie odpowiedzialności wobec siebie i grupy. To kontrast wobec indywidualistycznej, kapitalistycznej codzienności. Przygotowanie do działalności związkowej również jest najczęściej wskazywaną wartością, jednak kwestia ta nie jest tak czarno-biała. Młodzi związkowcy i związkowczynie podzielili się swoim spojrzeniem na związek i ich rolę w nim. Podkreślano, że mimo wiązania swojej przyszłości ze związkiem zawodowym, trudność sprawia faktyczne zwizualizowanie sobie jej. Świadomość, że era etatów na całe życie dawno dobiegła końca, stawia wszystkich przed poważnym pytaniem: na ile skuteczne są obecne modele zrzeszania się i w jaki sposób możemy się organizować na śmieciówkach, w agencjach, na umowach czasowych? 

Związkowa działalność studencka okazuje się tu być bardzo cennym doświadczeniem. Niczym obcym czy zastraszającym jest kiwanie palcem przez władze rektorskie: „działacie nielegalnie, to wychodzi poza ustawę”. Można dostrzec tu analogię do szefostwa, które nie uznaje działalności organizacji związkowej ponadzakładowej — branżowej — w celu zmniejszenia naszej siły przetargowej. To strategia leżąca u podstaw Inicjatywy Pracowniczej: jeden, duży związek — wielobranżowy, skupiający różne środowiska wokół tych samych celów, postaw i idei. W przyszłości taka forma działalności może być jedyną (i zarazem odważną) opcją samoorganizacji dla sprekaryzowanych pracowników i pracownic. Związki muszą natychmiastowo wyjść poza model walki o tych w najstabilniejszej pozycji i wkraczać śmiało tam, gdzie wyzwań jest nieskończenie wiele, warunki pracy tragiczne, a pensje upokarzające. W przeciwnym razie mogą faktycznie stać się reliktem przeszłości.

Przedyskutowano też trwającą reorganizację związku i zapowiedziano prace przygotowawcze przed XIV Krajowym Zjazdem Delegatek i Delegatów.

Deklaracja ideowa i jesienne plany

Uczestniczki i uczestnicy mieli możliwość rozmowy na temat stworzenia Deklaracji ideowej, dzięki której utrwalone zostanie to, co struktury wypracowały w praktyce. Ma ona potencjał stać się podstawą budowania naszej tożsamości oraz poczucia przynależności do organizacji, ale też wizytówki. Fundamentem pozostaje dokument Nasza strategia działania, a opisane w nim taktyki i wartości pozostają dla koordynacji młodzieżowej nadrzędne. Deklaracja zawrzeć ma takie kwestie jak niezależność od struktur uczelni, prekaryzacja i destandaryzacja zatrudnienia, komercjalizacja edukacji, sylwetkę młodego pracownika/pracownicy oraz strategie walki.

Omówiono też planowane na następne miesiące działania, a dalsze dyskusje zapowiedziano na wrześniowe spotkanie ogólnopolskie w Toruniu.

Agitacja, narracja, media i rozwój struktur

Nieustannie szlifowane są także praktyczne umiejętności. Warte odnotowania jest, że warsztaty prowadzone są przez rówieśników i rówieśniczki ze związku — wiedza nie musi być przekazywana przez starszych czy utytułowanych. Świadomy działacz/działaczka wie, ile może się nauczyć od osób, u których boku na co dzień walczy i że nigdy nie jest „zbyt dobry” na poszerzenie swoich perspektyw czy zyskanie nowych kompetencji. W tym roku skupiono się na agitacji związkowej, kreowaniu narracji oraz skutecznym rozwijaniu struktur. Do ich przygotowania wykorzystano zebrane i stworzone przez koła w trakcie działalności materiały — wytworzona przez działaczy i działaczki wiedza musi zostać nie tylko utrwalona i zinstytucjonalizowana, ale też przekazana dalej i doszlifowana. Priorytetem Inicjatywy na najbliższe miesiące jest rozwój struktur w miejscach, gdzie działała mniej prężnie. Dlatego podstawą do tegorocznej pracy w grupach był warsztat, podczas którego zmieszane komisje wykonywały ćwiczenia wpisujące się w związkową codzienność, takie jak tworzenie komunikatów wewnętrznych, treści ulotki, czy protokołowanie zebrań. Panele te i warsztaty były niemal całkowicie prowadzone przez osoby, które wcześniej nie miały okazji w ten sposób udzielać się na Zjeździe.

Podsumowanie

Tegoroczne największe spotkanie kół młodych Inicjatywy Pracowniczej zebrało więcej uczestniczek i uczestników niż w poprzednim roku. Obecnie organizacja znajduje się w kluczowym momencie — po hucznych sukcesach i rozgłosie kluczem do zbudowania trwałych, samoorganizujących się struktur jest zadbanie o braki, które wyszły na wierzch podczas intensywnych działań, zinstytucjonalizowanie wiedzy zdobytej na bazie toczonych walk i zapewnienie, żeby grono bojowych działaczek i działaczy rosło w siłę. 

Jesień zapowiada się pod znakiem zintensyfikowanego sporu o publiczne stołówki i nacisku na sfinalizowanie projektu rządowego funduszu stołówkowego. Wewnątrz organizacji siły przerobowe zwracają się w stronę tematu praktyk i staży (o czym niedługo dowiecie się więcej), a wydawany przez nas Alarm Studencki ewoluuje — do gry wchodzi podział gazety na tematyczne działy: feminizm, prawo, satyra. 

Wiele pozostaje do zrobienia — nieraz można wręcz odnieść wrażenie, powtarzając tę frazę co roku, że ta wielość się mnoży. Każdy rok działalności uczy nas identyfikowania roli ruchu i związku oraz nieużywanych dotąd narzędzi. Nic nie byłoby większą porażką, niż stanie w miejscu. 

Organizujmy się i walczmy. Wstąp w szeregi Inicjatywy Pracowniczej.

Wydarzenie zostało zorganizowanie (poza składkami członkowskimi) dzięki wsparciu Fundacji im. Róży Luksemburg — Przedstawicielstwo w Polsce.

W dniach 21-24 sierpnia 2024 r. w Lublinie odbył się V Zjazd Młodzieży w Ruchu Pracowniczym. W wydarzeniu wzięły udział koła młodych zrzeszone w OZZ Inicjatywa Pracownicza z Krakowa, Poznania, Warszawy, Wrocławia, Katowic, Łodzi i Trójmiasta, a tegoroczna edycja skupiała się na dyskusjach na temat dotychczasowych postulatów i działań, wewnętrznej strategii, wymianie doświadczeń oraz wdrażaniu postanowień XIII Krajowego Zjazdu Delegatów i Delegatek o reorganizacji struktury związku.

Od ostatniego Zjazdu z 2023 r. powstały 3 nowe koła młodych Inicjatywy Pracowniczej. W przeciągu roku m.in. zorganizowały dwa strajki okupacyjne domów studenckich (poznańskiej Jowity i krakowskiej Kamionki) i współzałożyły międzynarodową sieć studencką Universities at War. Struktury wydają własną gazetę „Alarm Studencki”. Na co dzień ściśle współpracują z resztą komisji Inicjatywy Pracowniczej, biorąc udział w życiu związku na równościowych zasadach.

Strajki okupacyjne: dyskusja

Wydarzenie rozpoczęto dyskusją nt. strajku okupacyjnego jako metody walki. Przeanalizowano kluczowe różnice między Jowitą a Kamionką: lokalizacje okupacji, czas trwania i okoliczności, sojusznicy, relacje z władzami państwowymi i uniwersyteckimi, represje, odbiór zewnętrzny, narracje i zakończenie obu akcji. Podjęto też temat ograniczenia samej formy okupacji i potrzebę nieustannego ulepszania strategii.

O prekaryzacji i destandaryzacji zatrudnienia

Następnie odbyto prelekcję nt. prekaryzacji i destandaryzacji warunków zatrudnienia. Polski rynek pracy jeszcze przed wybuchem kryzysu ekonomicznego z 2008 r. należał do poddanych najgłębszej segmentacji spośród państw rozwiniętych. Segmentacja rynku pracy polega na jego podziale na obszary, w których panują odmienne zasady postępowania (wynagrodzenia, typy umów, dominujące formy posiadanych umiejętności itd.), między którymi jest niska mobilność. Segmentacja, odznaczająca się przede wszystkim zróżnicowanym stopniem instytucjonalizacji ochrony pracownika, jest w Polsce głęboko zakorzeniona strukturalnie i historycznie. Rozmawiano o tym, jak wobec tego działać powinny związki zawodowe. Przestarzały, klasyczny model działalności związkowej oparty na wielkich zakładach pracy i zrzeszający pracowników na bezpośrednich umowach na czas nieokreślony, pozostawia wiele do życzenia. W dyskusji wybrzmiała potrzeba działania na poziomie branżowym i tworzenie postulatów nieograniczających się do samego zmiany formy zatrudnienia, a skupiających się na bieżących problemach (np. brak przerw, sprzętu niezbędnego do wykonywania pracy, dostępu do toalet). 

Zdobywanie informacji publicznych oraz studentki w strukturach uczelni

Przeprowadzono dwa bloki wynikające z uczelnianej praktyki kół. Pierwszy skupiał się na prawie do informacji publicznej. Skupiono się na: fakcie, kto ma obowiązek udzielić informacji publicznej, co jest informacją publiczną i jak składać wnioski. Przeanalizowano konkretne przypadki i omówiono, co robić w przypadku odmowy udzielenia informacji. Drugi blok przedstawiał obecne umocowanie studentów na uczelniach. Po prezentacji dyskutowano na temat relacji związkowców z samorządowcami oraz codziennym funkcjonowaniu związku na uczelni.

Przygotowanie do konferencji programowej związku

Struktury młodzieżowe aktywnie uczestniczą w przygotowaniu do konferencji programowej, która odbędzie się w pierwszym kwartale 2025 roku. Główne obszary tematyczne, które wymagają opracowania to: studenci i studentki w związkach zawodowych, sytuacja młodzieży na rynku pracy oraz praktyki i staże.

Studiowanie i zrzeszanie

Najwięcej czasu poświęcono na omówienie i przedyskutowanie naszego postulatu nt. organizowania się studentek i studentów w związki zawodowe. Rozpoczęto od przedstawienia genezy postulatu i pierwszych pomysłów na działania studenckie sprzed lat. Pierwsze głośne i oficjalne przedstawienie problematyki studentów w związkach zawodowych i ich prawnej niewidzialności miało miejsce podczas okupacji DS Jowita, kiedy to wystosowano pismo do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego żądające uznania tej formy zrzeszania się. Struktury związkowe nieustannie napotykają na te same problemy i argumenty niezależnie od uczelni, na której działają, tj. niereprezentatywność, która zarezerwowana jest dla studenckich samorządów. 

Chodzi tu m.in. o uwolnienie strajku studenckiego, tzn. przyznanie społeczności studenckiej uniwersalnego prawa do oporu, czego wyrazem byłoby rozszerzenie katalogu podmiotów posiadających legitymację do rozpoczęcia sporu zbiorowego — poprzez uwzględnienie w ustawie nie tylko związków zawodowych i stowarzyszeń studenckich, ale również samych studentów, oddolnie zrzeszonych w komitetach strajkowych w celu obrony swoich praw. Trzeba zaznaczyć, że już teraz prawo do zrzeszania się w związkach zawodowych przysługuje bezrobotnym, emerytom, wolontariuszom, stażystom oraz osobom zatrudnionym na umowach cywilnoprawnych,  co wskazuje na to, że pojęcie ludzi pracy należy rozumieć nie w odniesieniu do pojęcia stosunku pracy, lecz szeroko, w odniesieniu do położenia społeczno-ekonomicznego, czy przynależności klasowej.

Głosy w dyskusji były jednoznaczne: przede wszystkim domaga się uznania pozycji klasowej studentów i prawa związków zawodowych do reprezentowania ich bez zbędnych ograniczeń.

Młodzież na rynku pracy

Na panelu poświęconym młodzieży na rynku pracy zaprezentowano garść danych. Najważniejsze z nich to:

• 52% pracowników najemnych w wieku 18-24 posiada umowę na czas określony. U 15% z nich jest to umowa zlecenie;

Pracę w trakcie nauki podejmuje:

• • ~60% studentów (niepłatną: 37%);
• • ~53% uczniów techników (niepłatną: 70%);
• • ~74% uczniów szkół branżowych (niepłatną: 33%).

Wymieniono 5 głównych problemów, czyli: niestabilność, gorsze traktowanie ze względu na wiek, dostosowanie rynku pracy pod nielicznych, brak zaangażowania uczelni oraz brak zaangażowania państwa. Podkreślono, że nie powinno zadowalać się stosowaniem przez uczelnie półśrodków w postaci łagodniejszego traktowania pracujących studentów, a dążyć do umożliwienia studiowania bez przymusu pracy oraz opłacać obowiązkowe praktyki.

Praktyki i staże

Blok o praktykach i stażach rozpoczęto od omówienia podstawowych pojęć, tzn. praktyki absolwenckie, staż z urzędu pracy, praktyki zawodowe i praktyki studenckie. Wstępna baza postulatów, nad którymi będą trwały prace przed konferencją, to:

• Godne wynagrodzenie za wykonywaną pracę;
• Obowiązki osób odbywających praktyki powinny realnie odpowiadać programowi praktyk i podlegać skutecznej kontroli oraz ewaluacji przez przedstawicieli szkół;
• Przepisy Kodeksu pracy powinny być stosowane odpowiednio do wszystkich osób odbywających praktyki i staże;
• Państwowa Inspekcja Pracy powinna skutecznie zwalczać fikcyjne staże na rynku prywatnym;
• Zniesienie praktyk absolwenckich.

Ponadto podkreślano, że odpowiedzialność za znalezienie praktyk powinna zostać przeniesiona na uczelnie, a staże jako zjawisko wpisują się w szerszy trend prekaryzacji zatrudnienia i obecnie służą omijaniu regulacji dotyczących zatrudnienia.

Porozumienie branżowe

W duchu realizowania Uchwały nr 03 XIII Krajowego Zjazdu Delegatów i Delegatek, struktury młodzieżowe przyjęły porozumienie mające na celu dalsze zacieśnianie współpracy między kołami młodych, skuteczniejszą koordynację ogólnopolską, własny, niezależny budżet oraz zapewnienie zorganizowanych struktur w perspektywie dalekobieżącej. Forma ta zakłada istnienie ciała pośredniego między Komisją Krajową a jednostkami podstawowymi w postaci Rady.

Dyskusja o praktyce

Ostatniego dnia odbyła się praca grupowa skupiająca się na codziennej działalności związkowej — organizowaniu spotkań, formułowaniu żądań, planowaniu kampanii, czy też zarządzaniu procesem organizacyjnym. Uczestniczki wymieniały się doświadczeniami i uwagami na temat tego, jak budować sprawną organizację. Po omówieniu warsztatu miejsce miała też dyskusja na temat kultury organizacyjnej, zdrowym budowaniu wspólnoty i odpowiedzialności za grupę, która jest niezbędna w celu tworzenia środowiska politycznego. 

Podsumowanie

Poza reorganizacją struktury związku zbliża się nowy rok akademicki, a wraz z nim zintensyfikowana działalność. Wyartykułowane podczas Zjazdu wyzwania wymagają zaangażowania i pracy. Na obecną chwilę koła młodych są najdynamiczniej rozwijającymi się strukturami w związku, które podnoszą nie tylko tematy akademickie — przypominają, jakie wyzwania dla związków oznacza sprekaryzowany świat pracy. 

Wstąp w szeregi Młodych Inicjatywy Pracowniczej! Napisz na Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

Wydarzenie zostało zorganizowane przy wsparciu finansowym ze strony Fundacji im. Róży Luksemburg – Przedstawicielstwo w Polsce (www.rls.pl) oraz OZZ Inicjatywa Pracownicza.

W pierwszy weekend sierpnia br., na poznańskim squacie Rozbrat odbyła się trzecia edycja zjazdu „Młodzież w ruchu pracowniczym”. Spotkanie struktur związku zrzeszających osoby młode osoby było okazją do integracji, wymiany doświadczeń, edukacji oraz dyskusji nad strategiami działania.