DEKLARACJA IDEOWA I PROGRAMOWA INICJATYWY PRACOWNICZEJ

Deklaracja ideowa

Dzisiejsi robotnicy są często niezorganizowani, podzieleni, nie mają ze sobą kontaktu, są zastraszeni i pozbawieni wiary we własne siły. Związki zawodowe tracą na znaczeniu. Taka sytuacja sprzyja pracodawcom, którzy bez żadnych ograniczeń maksymalnie eksploatują swoich pracowników, korzystając z ochrony administracji państwowej i państwowych środków przymusu. Sojusz (często o charakterze korupcyjnym) pomiędzy władzą polityczną w państwie i ekonomiczną w gospodarce jest skierowany przeciwko wszystkim pracującym. Jego celem jest utrzymanie podziałów społecznych. Bogata, uprzywilejowana pod każdym względem mniejszość, mająca do dyspozycji własność, władzę i środki indoktrynacji, utrzymuje się i pomnaża swoje bogactwo dzięki pracy większości. Taka hierarchiczna struktura społeczna jest przyczyną większości problemów doświadczanych w codziennym życiu przez pracowników na całym świecie dotkniętych masowym bezrobociem, obniżkami wynagrodzeń, powrotem do pracy niewolniczej, zatrudnianiem dzieci, nędzą i głodem.

Interesem pracodawców, zarówno małych przedsiębiorstw, jak również wielkich międzynarodowych koncernów, jest utrwalanie istniejącego porządku, który zapewnia im swobodę wyzysku zatrudnianych osób, a w przypadku korporacji dodatkowo łupieżczą eksploatację wspólnot lokalnych. Prawdziwa zmiana może nadejść jedynie wówczas, gdy pracownicy przestaną wierzyć w to, że ich pracodawcy, właściciele multikorporacji, menedżerowie działają w interesie społecznym.

Walczymy o odzyskanie kontroli nad naszym życiem, zarówno w zakładzie pracy, jak też w miejscu zamieszkania. Walczymy o całkowicie inne oblicze świata, bowiem jesteśmy przekonani, że kapitalizm, podobnie jak państwowy socjalizm, nie daje się zreformować. Potrzebne są głębokie zmiany społeczne, ekonomiczne i polityczne.

Nasz ruch jest także reakcją na skorumpowanie i skrajne upolitycznienie związków zawodowych. Musimy odrzucić konieczność istnienia przywódców - zbyt często zdradzali oni sprawę, o którą początkowo walczyli. Jesteśmy za oddolną, bezpośrednią demokracją jako formą organizowania się ruchu protestu pracowniczego. Celem Inicjatywy Pracowniczej nie jest kierowanie walką pracowników, a jedynie ich zmobilizowanie do samodzielnej walki o poprawę warunków życia i uwolnienia się spod ucisku jakiejkolwiek władzy.

Inicjatywa Pracownicza jest organizacją dobrowolną, gdzie los członka związku zależy od zaangażowania innych i odwrotnie. Żadne przepisy prawa nie są bardziej skuteczne od międzyludzkiej solidarności i wzajemnych koleżeńskich relacji, zarówno na gruncie zawodowym, jak i prywatnym. Cenimy własną inicjatywę, umiejętność komunikacji, współpracy, pomocy jak i wypowiedzianej wprost krytyki.

W Inicjatywie Pracowniczej wszyscy jesteśmy równi, bez względu na funkcje jakie pełnimy, wykształcenie i wysokość zarobków. W swoim działaniu jesteśmy niezależni od pracodawców. Wiele naszych komisji zakładowych uznała, że nie będzie korzystać z tzw. przywilejów związkowych, gdyż odbieramy je za przyczynę zniewolenia związków zawodowych. Nie chcemy od pracodawców etatów związkowych, biur, telefonów, faksów. Związki zawodowe biorące w tym wszystkim udział są często później ubezwłasnowolnione w swoim działaniu. Działacze przyzwyczajają się do tych wygód i trudno jest im z tego zrezygnować. Nasze zasady, dają nam pewną przewagę, pracodawca często nie wie ilu nas jest i kto należy do związku. Nie ma do nas dojścia, nie może nas skorumpować, bo niczego od niego nie chcemy. Związek oczywiście korzysta z ustaw, ale traktuje je jako broń, zwłaszcza wówczas, kiedy pracodawca represjonuje pracowników i związkowców.

Wypowiadamy się przeciwko akcji politycznej i wykorzystaniu ruchu pracowniczego do celów politycznych i bieżących interesów partii politycznych. Popieramy zaangażowanie się ruchu pracowniczego w sprawy lokalne, zmierzające do przywrócenia autentycznej samorządności. Uważamy za niezbędną międzynarodową solidarność ruchu związkowego i pracowniczego. Opowiadamy się za akcją bezpośrednią, za manifestacjami, strajkami i bojkotem, jako najskuteczniejszej, ale nie jedynej broni, w walce o prawa pracownicze i radykalnie demokratyczne społeczeństwo. Dużą wagę przykładamy do konieczności przywrócenia autonomii kulturowej świata pracy, jako przeciwwagi dla kultury masowej i oferowanemu przez nią konsumpcyjnemu stylowi życia.

Inicjatywa Pracownicza to porozumienie wszystkich tych, którym bliskie są kwestie pracownicze. Jesteśmy grupą walczącą o prawa pracownicze, odwołującą się w swoich działaniach i ideach bezpośrednio do tradycji ruchu anarcho-syndykalistycznego i rewolucyjnego syndykalizmu. Zrzeszeni w IP podejmują próbę stworzenia ruchu pracowniczego opartego na oddolnej i dobrowolnej samorządności - ruchu, który zdoła przekroczyć narzucone podziały wśród pracowników, by razem i solidarnie mogli prowadzić skuteczną walkę o swoje prawa i całkowity wpływ na miejsca pracy. Poprzez aktywne uczestnictwo w akcjach protestacyjnych, współpracę i wspieranie strajków staramy się nieść solidarną pomoc i czynnie przedstawiać nasze idee. IP funkcjonuje na zasadach federacji, czyli dobrowolnego zrzeszenia osób, w którym każdy uczestnik ma równe prawo decydowania o dotyczących go sprawach.

Deklaracja programowa

Podstawowe cele naszego związku formułuje statut, w którym czytamy, że zadaniami Inicjatywy Pracowniczej jest:

1. Reprezentowanie i obrona praw oraz interesów pracowniczych, obywatelskich i socjalnych pracowników i innych osób zrzeszonych w Związku oraz ich rodzin.

2. Kształtowanie aktywności społecznej, etyki zawodowej oraz ochrona godności ludzi pracy.

3. Działanie na rzecz sprawiedliwych relacji społecznych i ekonomicznych w wymiarze lokalnym, krajowym i międzynarodowym.

4. Zwalczanie niegospodarności i nadużyć.

5. Współdziałanie z organizacjami związkowymi, organizacjami i ruchami społecznymi w kraju i za granicą na zasadach partnerskich.

6. Działanie na rzecz poprawy poziomu życia związkowców i ich rodzin.

7. Oddziaływanie na rzecz samorządności, demokratyzmu, sprawiedliwości społecznej i solidarności w stosunkach międzyludzkich.

8. Promowanie spółdzielczości pracy oraz społecznych form własności środków produkcji.

9. Walka o poprawę warunków pracy, jej bezpieczeństwa oraz o godne wynagrodzenie wszystkich zatrudnionych.

10. Działanie na rzecz ochrony zdrowia i powszechnego, darmowego, równego do niej dostępu oraz na rzecz ochrony środowiska naturalnego człowieka.

W nawiązaniu do Deklaracji Ideowej i celów statutowych Inicjatywy Pracowniczej, Krajowy Zjazd Delegatów Związku postanowił przyjąć podczas obrad w Poznaniu w dniu 14 marca 2009 roku następujące najważniejsze cele walki, na których powinniśmy się skupić w najbliższych latach. Mają one charakter postulatów o charakterze legislacyjnym i socjalnym.

Na gruncie prawa domagamy się przede wszystkim zaniechania działań zmierzających do uelastyczniania prawa pracy, w tym przede wszystkim zmian w Kodeksie pracy, jak również w innych ustawach dotyczących sporów zbiorowych, zwolnień grupowych, związków zawodowych itd. Domagamy się zaprzestania działań legislacyjnych zmierzających do ograniczenia prawa pracowników do stowarzyszania się, organizowania przez nich protestów i wpływania na proces decyzyjny w zakładach pracy.

Domagamy się zniesienia ograniczeń prawnych, które utrudniają przekształcanie przedsiębiorstw komunalnych, państwowych i spółek skarbu państwa w spółdzielnie pracy zrzeszające pracowników tych przedsiębiorstw oraz w spółdzielnie pracy z udziałem gminy, powiatu i spółki skarbu państwa. Przekształcanie wspomnianych przedsiębiorstw w spółdzielnie powinno się odbywać z zachowaniem ciągłości prawnej, a nie drogą likwidacji przedsiębiorstwa i zakładania nowego, co zawsze niesie ze sobą liczne zagrożenia dla dotychczasowych pracowników.

Żądamy również zniesienia zakazu tworzenia spółdzielni pracy bez wyznaczania funkcji pracodawcy. Zgodnie z obecnymi przepisami pracodawcą w spółdzielni musi być prezes lub prezeska, a nie może pełnić tej funkcji ogół pracowników, co w rażący sposób ogranicza wolność zrzeszania się obywateli i narzuca im tylko jeden organizacji pracy, chociaż nie wszyscy go akceptują.

Domagamy się politycznego i ekonomicznego równouprawnienia kobiet i mężczyzn.

Na gruncie socjalnym:

1. Domagamy się, aby zasiłek dla bezrobotnych wynosił tyle co minimalne wynagrodzenie. Zasiłek dla bezrobotnego powinien być przyznawany się po przepracowaniu 6 miesięcy (lub bezrobotnym absolwentom szkół zaraz po ich ukończeniu) na okres:

- 12 miesięcy w powiatach do 5% stopy bezrobocia

- 18 miesięcy w powiatach od 6% do 10% stopy bezrobocia

- 24 miesiące w powiatach od 11% do 15% stopy bezrobocia

- 36 miesięcy w powiatach od 16% do 20% stopy bezrobocia

- bezterminowy w powiatach powyżej 20% stopy bezrobocia

2. Domagamy się, aby minimalne wynagrodzenie w danym roku wynosiło 50% średniego wynagrodzenie.

3. Domagamy się,  aby wszystkim osobom bezrobotnym i posiadającym najniższe wynagrodzenie (emerytury, renty), przyznawać dodatki mieszkaniowe, których wysokość powinna być obliczona w zależności od sytuacji mieszkaniowej w danej gminie. Domagamy się rozwoju budownictwa komunalnego i zaprzestania reprywatyzacji komunalnych zasobów lokalowych.

4. Domagamy się likwidacja umów o pracę na czas określony. Jesteśmy za przyjęciem wzorca: umowa na czas próbny maksymalnie do 6 miesięcy, potem już tylko umowa na czas nieokreślony.

5. Domagamy się wprowadzenia obligatoryjnych emerytur dla wszystkich którzy ukończyli 60 rok życia bez względu na staż pracy i płeć. Emerytury te powinny być nie niższe niż wynagrodzenia minimalne.

Uzasadnienie: Uważamy, że każdemu obywatelowi i pracownikowi należy się po osiągnięciu 60 roku życia zabezpieczanie, które pozwoli mu przetrwać w względnie dobrych warunkach. Zdecydowana większość obywateli przez całe życie pracuje, bez względu na to, czy ma to udokumentowane czy nie. Zmiany na rynku pracy, wysokie a okresowo bardzo wysokie bezrobocie, powoduje, że niejednokrotnie jedyną dostępną pracą była (jest) praca „na czarno”. Emerytury należą się także tym, którzy pracują bez wynagrodzenia w domu, podejmując wysiłki wychowawcze, edukacyjne, opiekuńcze i wspierające osoby zatrudnione itd.

Kalendarium wydarzeń

Inicjatywa Pracownicza (IP) powstała w 2001 roku jako nieformalna grupa, której celem była wspólna walka o prawa pracownicze. Jako formalny ogólnopolski związek zawodowy IP zaczęła działać we wrześniu 2004 roku.

2002

Na początku 2002 roku IP zaangażowała się w protesty przeciwko uelastycznieniu prawa pracy. Tego samego roku działacze z Poznania wzięli aktywny udział w protestach robotników z zakładów H.Cegielski-Poznań (HCP) domagając się zaprzestania masowych zwolnień. 28 czerwca 2002 roku związki zawodowe z HCP (Solidarność i Solidarność'80) i IP doprowadziły do wspólnej demonstracji ulicami Poznania, w której wzięło udział blisko 1000 osób, w tym setka działaczy IP.

Kiedy, na fali robotniczych protestów, w lipcu 2002 roku powstał Ogólnopolski Komitet Protestacyjny (OKP) działacze IP wzięli czynnych udział w jego pracach m.in. powołując ogólnopolskie biuro koordynujące akcje protestacyjne OKP i zakładając stronę internetową. Latem 2002 roku OKP organizuje kilka ważnych protestów w kilkunastu miastach Polskich, w tym dwutysięczną demonstrację w Warszawie. Wreszcie jesienią 2002 roku Inicjatywa Pracownicza czynnie wspiera protest pracowników Ożarowskiej Fabryki Kabli koło Warszawy (27-30 listopada 2002 roku).

2003

W czerwcu 2003 roku działacze IP nawiązują kontakt z przedstawicielami strajkującej załogi Uniontexu (Łódź), która broni swojego zakładu pracy przed likwidacją. Niestety strajk nic nie daje i zakład upada. Na jego gruzach (w 2004) powstaje jednak nowy Uniontex jako spółka pracownicza. Zawiązuje się tam organizacja zakładowa Inicjatywa Pracownicza. W grudniu 2004 roku przewodniczący IP w Uniontexie zostaje nielegalnie zwolniony, a kontrolę nad zakładem przejmują jej dotychczasowi menedżerowie.

W listopadzie 2003 roku Inicjatywa Pracownicza organizuje protesty przeciwko antypracowniczej polityce władz McDonalds'a. Również w listopadzie na wezwanie IP przybywają do Poznania działacze pracowniczy z kilkunastu zakładów pracy i odbywa się pierwsza Ogólnopolska Konferencja Pracownicza (najpierw nazwana konferencją protestu pracowniczego), która stanie się zarzewiem szerszej współpracy różnych organizacji propracowniczych i związkowych. W sumie do 2007 roku odbywa się sześć podobnego typu Konferencji na różne tematy.

2004

W kwietniu 2004 roku działacze Inicjatywy Pracowniczej brali udział w 5 tysięcznej demonstracji w Warszawie przeciwko Europejskiemu Forum Gospodarczemu.

W czerwcu 2004 roku podczas akcji ponad 100 działaczy związkowych z Goplany (Solidarność) oraz Inicjatywy Pracowniczej wezwali do bojkotu kawy Nescafe jako formy protestu przeciwko masowym zwolnieniom i zamykaniu zakładów pracy przez koncern Nestle. Akcje solidarnościowe - koordynowane przez IP - odbyły się w Bydgoszczy, Krakowie, Warszawie i Szczecinie. W Szczecinie działacze IP oznakowali w jednym z marketów towary Nestle napisem "Nie kupuj!".

Latem grupa pracowników H.Cegielski-Poznań, sympatyzujących z IP, postanawia powołać do życia Ogólnopolski Związek Zawodowy Inicjatywa Pracownicza, który zostaje zarejestrowany pod koniec sierpnia 2004 roku. Pierwsze komisje powstają w Szczecinie, Łodzi i na Śląsku.

2005

W styczniu 2005 roku Inicjatywa Pracownicza z Poznania angażuje się w obronę pracowników Brgidgestone/Firestone.

Latem 2005 roku (lipiec/sierpień) IP jest jednym z inicjatorów międzynarodowej akcji solidarnościowej ze zwolnionymi za walkę o prawa pracownicze polskich pracowników TESCO z Irlandii. Protesty odbyły się w 8 miastach Wielkiej Brytanii (poparty przez centralę TGWU) i Irlandii oraz kilku miastach Polski (m.in. Poznań, Szczecin, Warszawa, Gdynia). IP staje się także jednym z animatorów Kampanii na rzecz Pracowników Sezonowych i Emigrantów.

W dniu 23 września 2005 roku związek zawodowy Inicjatywa Pracownicza i Polska Zielona Sieć złożyli skargę na działania Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, w związku z udzieleniem firmie Kaufland Polska pożyczki w wysokości blisko 160 milionów euro na rozwój sieci supermarketów na terenie całej Polski. Kilka dni później pod jednym z supermarketów w Poznaniu odbył się protest. Kaufland notorycznie i systemowo łamał prawa pracownicze.

2006

W styczniu 2006 roku Inicjatywa Pracownicza przystępuje do Komitetu Pomocy i Obrony Represjonowanych Pracowników. Komitet występuje w obronie zwalnianych za działalność aktywistów związkowych: Krzysztofa Łabędzia (KWK Budryk, Sierpień'80), Darka Skrzypczaka (Goplana, Solidarność), Sławka Kaczmarka (Uniontex Łódź, Inicjatywa Pracownicza), Jacka Rosołowskiego (Impel-Tom Kostrzyn, Inicjatywa Pracownicza). Organizowane są liczne akcje protestacyjne, a na początku kwietnia 2006 roku dochodzi do tysięcznej demonstracji w Poznaniu. W wyniku nacisków Łabędź i Skrzypczak zostają przywróceni do pracy. Przed sądem pracy wygrywa też proces o odszkodowanie Jacek Rosołowski (w marcu 2007 roku).

W czerwcu i sierpniu 2006 roku Komitet organizuje akcje w obronie praw pracowników sezonowych w 100, a potem 50 miastach Polski.

W październiku KPiORP organizuje kilkusettysięczną manifestację w Łodzi w obronie Sławka Kaczmarka z IP, a także generalnie pracowników agencyjnych tymczasowych.

W listopadzie 2006 roku związani z IP gdańscy listonosze rozpoczynają dziki strajk, który obejmuje całą Polskę. Inicjatywa Pracownicza organizuje w tym czasie akcje solidarnościowe ze strajkującymi i koordynuje kontakty pomiędzy poszczególnymi miastami. Powstaje komisja zakładowa IP przy Poczcie Polskiej. W grudniu 2006 dochodzi - z inspiracji IP - do spotkania listonoszy z kilku ośrodków w Poznaniu.

2007

W lutym/marcu 2007 roku Inicjatywa Pracownicza angażuje się w obronę pracownic z fabryki paneli Greenkett Polska. Dochodzi do nielegalnego zwolnienia dwóch działaczek IP i nieudanej próby rozbicia związku przez hiszpańskiego pracodawcę.

W kwietniu 2007 KPiORP organizuje kolejną demonstrację we Wrocławiu przeciwko firmie IMPEL i m.in. przeciwko zwolnieniu Jacka Rosołowskiego i innych działaczy IP przez IMPEL-TOM

Od marca 2007 roku Inicjatywa Pracownicza organizuje liczne nieformalne przestoje w pracy w zakładach H. Cegielski Poznań SA trwające od kilkunastu minut do kilku godzin. W kwietniu na wezwanie IP dochodzi także do jednodniowego strajku - 90 procent załogi HCP bierze tzw. "urlop na żądanie". Dochodzi także do kilku demonstracji pod zarządem HCP. W wyniku protestu pracownicy HCP wywalczają 30% podwyżki.

Jesienią tego samego roku IP organizuje akcje popierające protest zwolnionych w wyniku prywatyzacji ok. 90 pracowników (głównie pielęgniarek) ze szpitala w Kostrzynie.

31 grudnia 2007 roku z supermarketu Auchan w Zielonej Górze zostaje zwolniony działacz Inicjatywy Pracowniczej Piotr Krzyżaniak. Staje się to powodem licznych protestów, także we Francji przeprowadzonych przez francuską CNT.

2008

W czerwcu dochodzi do serii protestów przeciwko planowanym zmianom w Kodeksie pracy, w tym do 1,5 tysięcznej demonstracji w Warszawie zorganizowanej przez KPiORP, w której uczestniczą związkowcy z IP.

W lipcu 2008 roku z Poczty Polskiej zostaje zwolniony Bartosz Kantorczyk, inicjator strajku listonoszy z listopada 2006 roku i przewodniczący OZZ Inicjatywa Pracownicza przy Poczcie Polskiej – staje się to powodem szeregu akcji protestacyjnych podejmowanych w całym kraju i za granicą (np. w Londynie przez IWW).

Latem Inicjatywa Pracownicza nagłaśnia sprawę śmierci 21-letniego pracownika fabryki cukierków Vobro w Brodnicy. We wrześniu zorganizowano w tej sprawie pierwszy z serii protestów.

W listopadzie i grudniu 2008 roku dyrekcja Urzędu Statystycznego w Opolu zwalnia 7 członków Inicjatywy Pracowniczej (czterech z nich po blisko dwuletniej batalii powróci do pracy). Był to bezprecedensowy atak na związki zawodowe i przyczyna długoletniego konfliktu oraz licznych akcji podejmowanych w całym kraju pod Urzędami Statystycznymi.

20 grudnia w całym kraju odbywają się pikiety przez marketami i supermarketami domagające się poszanowania prawa pracowniczych i związkowych w placówkach handlowyuch. Do protestów dochodzi w Poznaniu, Warszawie, Lublinie, Toruniu, Katowicach, Gdańsku i Szczecinie. Łącznie wzięło w nich udział ok. 120 działaczy.

2009

W styczniu 2009 roku działacze Inicjatywy Pracowniczej z Łodzi organizują pomoc dla blisko 50 pracowników i pracownic z firmy Hanpol, którą okradł i porzucił koreańskich właściciel. Firma była kooperantem koncernu Daewoo.

20 marca w Gdańsku zwolniony zostaje działacz Inicjatywy Pracowniczej z firmy Agencja J.A.R. (właściciel marki Royal Colleaction) Mateusz Żuk. Natomiast 4 maja zostaje zwolniony cały, trzyosobowy komitet założycielski Inicjatywy Pracowniczej w DAD Polska w Poznaniu. Kilka dni potem działacze IP wdarli się na teren zakładów DAD i organizują tam protest.

14 kwietnia w szpitalu w Bielsku-Białej rozpoczyna się strajk zorganizowany przez tamtejszą Komisję Zakładową Inicjatywy Pracowniczej.

W listopadzie Marcel Szary, przewodniczący Inicjatywy Pracowniczej w HCP, zostaje przez sąd uznany winny organizacji trzech „dzikich strajków” na początku 2008 roku. Jednocześnie jesienią a tego samego roku dochodzi do licznych pikiet i wielotysięcznych demonstracji przeciwko zwolnieniom grupowym, jakie dotykają HCP.

11 listopada działacze i działaczki z IP oraz innych organizacji w Lublinie, Poznaniu, Szczecinie, Krakowie, Bielsku-Białej, Gdańsku, Rzeszowie, Opolu i Częstochowie zorganizowali akcje zadające amnestii dla kopaczy węgla z wałbrzyskich biedaszybów.

2010

W styczniu Inicjatywa Pracownicza bierze udział w akcja solidarnościowych z niemiecki FAU. W tym samym miesiącu grupa działaczy Inicjatywy Pracownicze wspiera strajk pracownic w Opatowie w firmie Coliar Textill.

30 marca, po długotrwałej chorobie, umiera Marcel Szary, założyciel i jeden z najbardziej aktywnych działaczy OZZ Inicjatywa Pracownicza. 6 kwietnia setki osób, pod związkowymi flagami, biorą udział w uroczystym pogrzebie.

4 lipca umiera działacz Inicjatywy Pracowniczej i Federacji Anarchistycznej Rafał Górski. Setki osób biorą udział w pogrzebie w Krakowie.

14 grudnia w Nowej Soli kilkudziesięciu działaczy IP starało się bezskutecznie zapobiec eksmisji jednego członków związku. Pięć osób zostało aresztowanych.